🚩आज २९ जून🪴आषाढी एकादशी👇भाग-२.🚩 बडगुजर. इन

• 

🚩आज २९ जून🪴आषाढी एकादशी👇भाग-२.🚩
आषाढी एकादशीचा उपवास:
भारतात उपवास करण्याची प्रथा अत्यंत जुनी आणि महत्त्वाची आहे.परंतु उपवास या शब्दाचा खरा अर्थ लोकं विसरत चालले आहेत. उपवास याचा शाब्दिक अर्थ बघायला गेलो तर…”उप म्हणजे जवळ आणि वास म्हणजे राहणे=अर्थात जवळ राहणे.” अर्थातच देवासाठी केला जाणार्‍या उपवास याचा अर्थ आहे देवाच्या जवळ राहणे.
आजच्या परिस्थितीत याचा अनर्थ झाला असून उपवासाच्या नावाखाली वाटेल ते पदार्थ पोटात ढकले जातात,किंवा एक वेळ जेवण्याची पद्धत असल्यास त्या एक वेळ दोन-तीन वेळाची भर काढणे अगदी सामान्य आहे.
खरं तर उपवासाची उत्पत्ती एखाद्या ठराविक दिवशी मानसिक रूपाने देवाला नमन करण्याची अर्थातच देवाच्या जवळ राहण्यासाठी या हिशोबाने करण्यात आली असावी.
खूप काळापूर्वी एकादशी, शिवरात्री,पौर्णिमा अशा दिवशी आपल्या दररोजच्या कामातून विश्रांती घेऊन देवासाठी काही काळ काढावा अशी योजना असावी.
जसे शेतकरी,व्यापारी दररोजच्या धावपळीत देवाला आभार मानण्यासाठी वेळ नसल्यामुळे तसंच एखादा दिवस कुटुंबासह वेळ घालवायचा या विचारासह उपवास करणे सुरू केले गेले असावे.तेव्हा उपवास म्हणजे उपाशी राहून देवाचे नाव जपत राहावे अशी कल्पना नसेल तरी पुरुष मंडळी घरात असताना बायकांना स्वयंपाकघरापासून मुक्ती मिळणार तशी कशी म्हणून सर्वांनी उपाशी राहून देवाची आराधना करावी असा ठराव झाला असावा.नंतर यामुळे शरीराला एक दिवस आराम मिळाल्याने शरीरातील विषारी तत्त्व बाहेर पडून जाता. अर्थात हे लाभदायकच आहे.
अशात तेव्हा उपवास म्हणजे न शिजवलेले पदार्थ ग्रहण करणे असा होता,त्यात पाणी,दूध,फळं यांचा समावेश होता.एकूण हा दिवस कामांमध्ये व्यर्थ न घालवता,न शिजवता खाऊ शकणारे पदार्थ ग्रहण करून, देवाची भक्ती करायची असा होता,त्यात मनोरंजनाला देखील स्थान नव्हते.
पण आजच्या परिस्थितीत पोट भर तेलकट,तुपकट,गोड पदार्थ खाल्ल्यावर उपवास करणार्‍याला भक्ती करताना झोप येणे तर निश्चित आहे.म्हणून खर्‍या अर्थाने उपवास म्हणजे सात्त्विक पदार्थ खाऊन देवाची भक्ती करणे.त्या काळच्या मनोरंजनाचे साधन वेगळे आणि आताचे वेगळे म्हणजे आजच्या तारखेला उपवास करायचा म्हणजे भक्ती, ध्यान करताना हातात मोबाईल नसावा तर तो खरा उपवास धरायला हवा.
मोबाइल,टीव्हीपासून लांब राहून देवाची भक्ती केल्यास उपवास नाही तर हल्ली बाजारात उपलब्ध शेकडो प्रकाराचे पदार्थ खाऊन उपवास करणे स्वत:ला धोक्यात ठेवण्यासारखे आहे. उलट हे पदार्थ इतर दिवसात खाल्ल्या जाणार्‍या पौष्टिक पदार्थांपेक्षा अधिक हानिकारक ठरू शकतात.म्हणून मनोभावे उपवास करून देवाची भक्ती करायची इच्छा असेल तर हे नियम पाळावे:
👉उपवासाच्या एका दिवस आधीपासून गरिष्ठ भोजनाचा त्याग करावा.
👉उपवासाचा दिवस सोप्या पद्धतीने घालवावा.
👉उपवासाच्या दिवशी ध्यान करावं.
👉या दिवशी चुकून क्रोध करणे,चुगली करणे,दुसर्‍यांचे मन दुखवणे टाळावे कारण मन शुद्ध नसल्यास भक्ती होणार तरी कशी.
👉उपवासाला फळं-दूध घेणे उत्तम ठरेल.फलाहार उत्तम आहार आहे.फळांचा आहारात समावेश ठेवल्यास भूक भागते आणि शरीरातील ऊर्जाही टिकून राहण्यास मदत होते.
👉उपवासाच्या दिवशी अधिक प्रमाणात पाणी प्यावं.
👉कमजोरी जाणवत असल्यास लिंबू-पाणी पिणे योग्य ठरेल.ताक,दूध,शहाळं पाणी,यांसारख्या पेयांचात वापर केल्यास ऊर्जा टिकून राहण्यास मदत होते.
👉मधुमेही लोकांनी उपाशी राहणे टाळावे.
पंढरपूरमधील पांडुरंग हे महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत आहे.त्यामुळे मराराष्ट्रात आषाढी एकादशीला अनन्य साधारण महत्व आहे.कारण या दिवशी महाराष्ट्रातील कानाकोपऱ्यातून वारकरी पंढरपूरमध्ये विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी येतात.पंढरपूरच्या वारीत भजन,कीर्तन करत सहभागी होतात.
या वारीच्या प्रवासात वारकऱ्यांना लहान-भुकेचाही विसर पडतो असं म्हणतात,कारण वारीत सहभागी होणं आणि हा आनंद लुटणं हा एक अद्भूत अनुभव असतो.सर्वजण एकमेंकाना आषाढी एकादशीनिमित्त शुभेच्छा देतात.
आषाढी एकादशीला बरेचजण उपवास करतात.वास्तविक उपवास हा एक दिवस लंघन म्हणजेच पोटाला आराम देण्यासाठी असतो.
मात्र बऱ्याचजणांसाठी एकादशीचा हा उपवास म्हणजे निरनिराळ्या उपवासाच्या पदार्थांची चंगळच असते.उपवासाच्या पदार्थांमधील अपथ्यकारक पदार्थ खाण्यामुळे ॲसिडिटी आणि पोटाच्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.
यासाठी यंदा एकादशीचा उपवास करणार असाल तर हे पदार्थ जरूर खावेत.!उपवासाला कंदमूळं,राजगिरा असे पौष्टिक पदार्थ, खाण्यामुळे तुम्हाला नक्कीच त्रास होणार नाही.शिवाय हे पदार्थ तुमच्या आरोग्यासाठी चांगले देखील आहेत.
आषाढी एकादशीला उपवासाच्या पदार्थांमध्ये या गोष्टींचा समावेश👇करा.👇
राजगिरा: राजगिरा हा एकादशीच्या उपवासाला खाण्यासाठी अगदी उत्तम पदार्थ आहे.कारण राजगिरा पचायला अगदी हलका पदार्थ आहे,ज्यामुळे उपाशीपोटी राजगिराचा लाडू,चिक्की खाण्याने तुम्हाला पचनाचा त्रास होत नाही,शिवाय राजगिऱ्यामध्ये लोह,फॉस्फरस,कॅल्शिअम, फायबर्स मोठ्या प्रमाणावर असतात.ज्यामुळे तुमच्या शरीरात इन्स्टंट एनर्जी निर्माण होऊ शकते.आषाढी एकादशी पावसाळ्यात येते.पावसाळ्यात शरीरातील वात,पित्त आणि कफ प्रकृत्तीचे असंतुलन होत असते.
उपाशी राहिल्याने शरीरातील पित्त प्रकृती वाढत असते.मात्र राजगिरा खाण्यामुळे तुमचे पित्त वाढत नाही. नोकरी निमित्त उपवासाच्या दिवशी बाहेर जाताना तुम्ही राजगिऱ्याचा एखादा पदार्थ जवळ ठेऊ शकता.ज्यामुळे तुम्हाला फार वेळ उपाशी राहवं लागणार नाही.
कंदमूळ: उपवासाच्या दिवशी कंदमूळ खाणं नेहमीच चांगलं आहे.कारण कंदमूळं ही जमिनीच्या खाली उगवलेली असतात.ज्यामुळे त्यांच्यामध्ये जमिनीतील पोषकतत्व असतात.उपवासाच्या दिवशी तुम्ही रताळी, बटाटा, शिंगाडा असे पदार्थ खाऊ शकता,ज्यामुळे तुमचे दिवसभर योग्य पोषण होऊ शकते. कंदमूळांमध्ये भरपूर पोषकतत्व आणि फायबर्स असतात. कंदमूळ खाण्याने तुम्हाला लवकर पोट भरल्यासारखे वाटते शिवाय अपचनाचा त्रासही होत नाही.कंदमूळ उकडून अथवा त्यापासून विविध पदार्थ तयार करून तुम्ही खाऊ शकता.मात्र अती तेलकट,तिखट पदार्थ तयार करण्यापेक्षा कंदमूळं उकडून खाणंच नेहमी चांगलं आहे.
अळीव:अळीव हा पदार्थ लोह,फॉस्फरस,मॅग्नेशिअम,भरपूर प्रमाणात असतात.शिवाय पावसाळ्यामध्ये वातावरणातील बदलांमुळे रोगप्रतिकारशक्ती कमी झालेली असते,अशावेळी उपवास केल्यास तुम्ही एखादा असा पदार्थ खाणं गरजेचं असतं ज्यामध्ये भरपूर अॅंटिऑक्सिडंट असतील.अळीवामध्ये तुमची रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणारे गुणधर्म असतात.शिवाय अळीवामध्ये फायबर्सदेखील असल्यामुळे तुमचे पोट लवकर भरते. त्यामुळे ज्यांना शारीरिक कष्टाची कामे करायची आहेत त्यांनी उपवासाच्या दिवशी अळीवाचे पदार्थ जरूर खावे.
वरीचे तांदूळ:वरीच्या तांदळाचा भात,उपमा अथवा भाकरी एकादशीला हमखास केली जाते. वरीच्या तांदळामध्येदेखील चांगले पोषक घटक असतात.शिवाय यात फायबर्सदेखील भरपूर प्रमाणात असल्यामुळे तुम्हाला ॲसिडिटीचा त्रास नक्कीच होणार नाही.
फळं:फळांच्या गरामध्ये फायबर्सचे प्रमाण अधिक असते.आषाढी एकादशीला फळांचा रस पिण्याऐवजी फळे चावून खा.सफरचंद.डाळिंब,पिअरमधील पोषक घटकांसोबत तुमच्या शरीरात पुरेसे फायबर्सदेखील जातील.शिवाय फळं खाण्यामुळे तुमच्या शरीराला पटकन शक्ती मिळते.जर उपवासाच्या दरम्यान तुम्हाला थकवा अथवा अशक्तपणा जाणवत असेल.तर लगेच एखादे फळ खा ज्यामुळे तुम्हाला नक्कीच फ्रेश वाटेल. मात्र पावसाळ्यात फळे खाताना ती स्वच्छ धुवून अथवा निर्जंतूक करून मगच खा.
पाणी अथवा द्रवपदार्थ:
पावसाळ्यात बाहेरील आर्द्रतेमुळे तुम्हाला वारंवार तहान लागत नाही.मात्र उपवासाच्या दिवशी पाणी अथवा द्रवपदार्थ कमी प्रमाणात घेतल्यामुळे तुमचे शरीर डिहायड्रेट होऊ शकते.आपल्या शरीराला सर्व शारीरिक क्रिया व्यवस्थित करण्यासाठी मुबलक पाण्याची आणि द्रवपदार्थांची गरज असते.यासाठी उपवास करणार असाल तर सतत पाणी,रस,पेज,दूध असे द्रवपदार्थ जरूर प्या.
सुकामेवा:उपवासाच्या दिवशी सुकामेवा खाणं देखील फायदेशीर ठरेल.काजू,बदाम,पिस्ता,अंजीर,खारीक,अक्रोड अशा सुकामेवा आषाढी एकादशीला तुम्ही नक्कीच खाऊ शकता.कारण सुकामेव्यात भरपूर प्रमाणात पोषकतत्वं असतात.ज्यामुळे दिवसभरात तुम्हाला फ्रेश वाटू शकेल.
||🌹जयहरि🙏विठ्ठल🌹||
🧜‍♂️🧜‍♂️🧜‍♂️🧜‍♂️🧜‍♂️
🌹एकादशी उपवासाच्या दिवशी भगर सेवन करतात.🌹
भगरीचे आरोग्यदायी 👇फायदे.
भगर म्हणजेच ‘वरीचे तांदूळ’ हे आपल्या घरी उपासाच्या दिवशी केले जातात.सहसा उपासाचा दिवस सोडला तर इतर दिवशी आपण भगर खात नाही.पण या भगरीत काय काय घटक आहेत आणि ती किती पौष्टिक आहे हे वाचले तर असे लक्षात येईल की एरवी सुद्धा खायला हा पदार्थ किती चांगला आहे.आज आपण याच उपासाच्या पदार्थाबद्दल जाणून घेणार आहोत.
खरंतर भगर हे काही धान्य नाही.भगर म्हणजे शेतात आपोआप उगवणाऱ्या गवताच्या एका प्रकारच्या बिया.हिंदीमध्ये याला ‘सामा चावल’ म्हणतात.शिजलेल्या भगरीची चव सुद्धा काहीशी भातासारखीच असते.
भगर हे पटापट वाढणारे पीक आहे.तुम्हाला वाचून आश्चर्य वाटेल पण ‘बी’ पेरल्यापासून केवळ पंचेचाळीस दिवसात भगरीचे पीक तयार होते.
भगर हे अख्या भारतभर उपासाच्या दिवशी केले जाते, पण ते केवळ उपासापुरते मर्यादित न ठेवता इतर वेळेस पण खाण्यासाठी किती उपयुक्त आहे हे आपण आता बघणार आहोत.
भगरीत असलेली पोषक द्रव्ये आणि त्याचा आपल्या शरीराला होणारा👇उपयोग👇.
१. जास्त प्रमाणात प्रोटीन:भगरीमध्ये प्रोटीनचे प्रमाण भरपूर असते.तांदूळ,गहू,ज्वारी या धान्यापेक्षा भगरीत कॅलरी कमी असतात. जास्त प्रमाणात प्रोटीन असल्यामुळे थोडीशी भगर खाऊन सुद्धा अंगात शक्ती येते.कॅलरी कमी असल्यामुळे वजन आटोक्यात ठेवण्यासाठी सुद्धा भगर उपयुक्त ठरते.
२. फायबर रिच फूड: भगरीत फायबर खूप जास्त प्रमाणात आढळतात.आपण खाल्लेल्या अन्नाचे पचन व्हायला फायबरची गरज असते.म्हणूनच आहारात फायबरचे प्रमाण जास्त असेल तर पचनाच्या तक्रारी कमी होतात.भगर पचायला हलकी असते.भगर खाल्याने कॉन्स्टिपेशनचा त्रास असेल तर तो दूर होतो, गॅसेस होत नाहीत आणि अपचनामुळे पोट दुखत असेल तर ते सुद्धा दुखायचे कमी होते.आहारात फायबरचे प्रमाण जास्त असेल तर पोट भरल्याची भावना सुद्धा लवकर येते आणि जास्त वेळासाठी टिकून राहते. त्यामुळे जेवण कमी जाते पण पोट भरते.या कारणामुळेच वजन कमी करायचे असेल तर भगर हा एक चांगला पर्याय आहे.
३. लो ग्लायसेमिक इंडेक्स:भगर हे ‘लो ग्लायसेमिक इंडेक्स फूड’ आहे. ‘लो ग्लायसेमिक इंडेक्स फूड’ म्हणजे असे अन्न ज्यात कार्बोहायड्रेटचे प्रमाण कमी असते आणि असलेले कार्बोहायड्रेट पचायला अतिशय सोपे असते.यामुळे सुद्धा वजन आटोक्यात ठेवण्यासाठी भगर फायदेशीर आहे.
‘लो ग्लायसेमिक इंडेक्स:’असलेल्या अन्नामुळे रक्तातील साखर नियंत्रणात राहते.मधुमेह असणाऱ्या लोकांना या प्रकारचे अन्न खाण्याचा सल्ला दिला जातो.
अर्थातच मधुमेह असणाऱ्या लोकांनी भाताच्या ऐवजी भगर खाल्ली तर त्यांच्यासाठी ते फायदेशीर असते.
४. ग्लूटेन फ्री:भगरीत ग्लूटेन नसते.ग्लूटेन म्हणजे आपण खातो त्या धान्यात आढळणारा एक चिकट पदार्थ.आपण ज्या धन्याच्या पिठाला मळतो त्यात ग्लूटेन असते,उदाहरणार्थ गव्हाचे पीठ.पिझा,पास्ता,ब्रेड यामध्ये ग्लूटेनचे प्रमाण जास्त असते.ग्लूटेनमध्ये काही पोषक द्रव्ये नसतात,काही लोकांना ग्लूटेनची ऍलर्जी सुद्धा असते.ग्लुटेनयुक्त पदार्थ खाल्ल्याने त्यांना पोटात दुखणे,अपचन यासारखे त्रास होतात.अशांसाठी भगर जे पूर्णपणे ग्लूटेन फ्री आहे हा एक उत्तम पर्याय आहे, जो पचायला हलका आहे हे आपण वर बघितलेच आहे.
५. जास्त प्रमाणात आयर्न:भगरीत आयर्न जास्त प्रमाणात आढळते. म्हणूनच आपल्याला जर ऍनेमियाचा त्रास (शरीरात हिमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी असणे) सरल तर शरीरातले हिमोग्लोबिनचे प्रमाण वाढवण्यासाठी भगर उपयोगी आहे.इतर कोणत्याही धान्यात असते त्यापेक्षा जास्त प्रमाणात आयर्न भगरीतून मिळते.साधारण १०० ग्राम भगरीतून १८.५ एमजी आयर्न मिळते. विशेषतः शाकाहारी लोकांसाठी भगर हा आयर्नचा सर्वोत्तम स्रोत आहे.
६.व्हिटॅमिन्स आणि खनिजे यांचे प्रमाण जास्त असते:भगरीत व्हिटॅमिन ‘सी’, ‘ए’ आणि ‘इ’ जास्त प्रमाणात असतात.तसेच भगरीत खनिजे सुद्धा जास्त प्रमाणात आढळतात ज्यामुळे आपली रोगप्रतिकार शक्ती वाढते.
७. सोडियम फ्री फूड:भगरीत सोडियम नसते ज्यामुळे बीपी नियंत्रणात ठेवण्यासाठी फायदा होतो.
८. भरपूर अँटिऑक्सिडंट्स: साध्या भातापेक्षा भगरीमध्ये जास्त प्रमाणात अँटिऑक्सिडंट्स असतात.अँटिऑक्सिडंट्स आपल्या शरीरातल्या पेशींची फ्री रॅडिकल्स नावाच्या धोकादायक मॉलिक्यूल पासून संरक्षण करतात.
मोठी माणसे भगर जरी उपसाला खात असले तरी बाळाला पहिल्यांदा बाहेरचे अन्न देताना,अगदी सहाव्या सातव्या महिन्यापासून भगरीची खीर करून दिली तर बाळासाठी तो उत्तम पोषक आहार ठरतो.कारण ती पचायला अतिशय हलकी असते.भगरीसारखे इतके सकस अन्न,फक्त उपवासासाठी न वापरता त्याचा रोजच्या आहारात उपयोग झाला पाहिजे. त्यासाठीच नवरात्रात नऊ दिवसांचा उपवास करताना,आपले पुर्वज शरीराला पोषक आहार मिळून ऊर्जा टिकून राहण्यासाठी भगरीचा वापर सर्वात जास्त करत होते._
भगरीचे आरोग्यासाठी फायदे सांगणारा हा लेख आपल्या मित्र-मैत्रिणींना अवश्य पाठवा🙏
⚜⚜⚜⚜⚜⚜⚜⚜
||जय जय रामकृष्णहरि||
🔱🔱🔱🔱🔱🔱🔱🔱
🌹▪︎● |ઊ|भं|ગ|वा|રી| ●▪︎🌹
↕️
“चंद्रभागा तटीं उभा वाळुवंटी ।
वैजयंती कंठी शोभतसे ॥१॥
गोमटें साजिरें सुकुमार ठाण ।
धरिले जघन करें दोन्ही ॥२॥
राही रखुमाई शोभती वामभागीं ।
शोभे उटी सर्वांगी चंदनाची ॥३॥
मोरपिच्छ शिरीं शोभती ते वरी ।
केशर कस्तुरी शोभे भाळीं ॥४॥
शंख चक्र गदा पद्म ते शोभती ।
सावळी हे मूर्ति विटेवरी ॥५॥
शोभती भूषणें चरणी वाळे वाकी ।
जानु जंघा शेखीं शोभताती ॥६॥
एका जनार्दनीं वर्णितां ध्यान ।
मनाचें उन्मन सुखें होय ॥७॥”
👇भावार्थ: चंद्रभागेच्या तीरावर वाळवंटात गळ्यात वैजयंती माळा घालुन उभा असलेला श्रीहरी शोभतो.॥१॥ चांगले,सुंदर,कोमल याचे स्थान असलेला श्रीहरि त्यानी दोन्ही हात कमरेला धारण केले.॥२॥ राही,रखुमाई डाव्या बाजुला शोभत असून सर्वांगाला चंदनाची उटी शोभत आहे.॥३॥ मोरांची पिसे त्याच्या डोक्यावर शोभत असून, कपाळी लावलेली केशर कस्तुरी शोभत आहे.॥४॥ हातात शंख, चक्र, गदा, पद्म, ते शोभत असून ही सावळी मूर्ती विटेवर आहे.॥५॥ पायात असलेले वाळे, वाके हे अलंकार शोभत असून शेवटी गुडघे, मांड्या शोभत आहे.॥६॥ नाथ महाराज म्हणतात, जनार्दनाचे हे जे ध्यान (स्वरुप) आहे, त्याचे वर्णन करित असता अनायासे मनाचे उन्मन होते.॥७॥
🪴🪴🪴🪴🪴🪴
“आषाढी एकादशीच्या आपणां सर्वांना🌹श्री विठ्ठलमय शुभेच्छा.!!”
● श्री विठ्ठलार्पणमस्तु ●
🌹आयुर्वेदमय👇🙏👇विठ्ठल🌹
विठ्ठल पाहतो तुळशी त आम्ही l
येता खोकला रुग्णाशी असावा काढा उशाशी नेहमी ll

बेला तही दिसतों पांडुरंग मज l
अतिसाराने हैराण होऊनी जो निज ll

हरी रूपच दूर्वा आम्हाशी l
उष्णता,रक्तस्त्राव,घोळाणा फुटे नाकाशी ll

प्रतिकारक्षमता वाढवतो माझा कानडा आवळा l
कामकाजासाठी पडतो बाहेर जेव्हा मावळा ll

सावळा माझा तो पिंपळ l
वात,मनोविकार घालवी बुद्धी दे सकळ ll

विठोबा माझा बहुफळ उंबर तोचि l
घालवीवंध्यत्व,दाह,आग, लाही-लाही जणांची ll

राम कृष्ण हरी मंत्र ज्याचा असा माझा वड l
देई स्थैर्य,सुख,संतती,स्त्रिया पुजती त्यास काढूनी सवड ll

विठुराया माझा दिसतो मज रुईत l
सामर्थ्य अंगी अर्श कापण्याचे, वातावरही आहे कार्य सराईत ll

माऊलीसम भासतो कोरोना काळात गुळवेल l
तवं आशीर्वादाने सर्व होईल अलबेल ll

पंढरी निवासा शतावरी सर्वांच्या कानोकानी l
तेल,तूप,कल्प,चूर्ण सर्वाठायी वसते नारायणी ll

न्हाऊन सृष्टी दंग होऊ दे हिरव्या रंगी l
भगवा फडकू देत हृदय मंदिरी उठून रोमांच अंगी ll
“निळाशार आकाशभर सर्वांना विठ्ठलमय आयुर्वेद शुभेच्छा🌹”
संगटन:प्रा.सी.डी.साळुंखे,धुळे.
———————–