नर्मदा परिक्रमा एक विलक्षण अनुभूती भाग ८१
नर्मदे हर
मागच्या भागात मी तुम्हाला गु-हाळ्याचा अनुभव सांगितला होता. मधुपुरीच्या वासराचा अनुभव सांगीतला होता. आता इथून पुढे. मधुपुरीहून आम्ही सकाळी लवकरच निघालो. आजही वातावरण ढगाळ होतं. कधी पाऊस पडेल याचा नेम वाटत नव्हता. आम्ही ही मैया च्या दिशेने चालू लागलो. इथे घोडा घाट नावाचा सुंदर घाट आहे. तिथेच स्नानादी आटोपून व पुढे जायचं असं ठरलं. वाटेत आम्हाला अनेक जण भेटलेत. आज जाऊ नका, घोडा घाटलाच थांबा असंही काहींनी सांगितलं. ढग येत होते मात्र पाऊस पडायला सुरुवात झाली नाही तोवर चालत राहायचं असं ठरलं. घोडा घाटला छान बालभोग आणि चहा मिळाला. इथे एक अश्व प्रतिमा आहे म्हणून या घाटाला खोडा घाट असं म्हणतात. इथे योगिनी गुहा असल्याचे देखील समजलं होतं मात्र आम्ही घोडा घाटला असताना हा मुद्दा आमच्या लक्षातच राहिला नाही आणि आम्ही योगिनी गुहेची चौकशी केली नाही. पुढे गेल्यावर जेव्हा पुस्तक उघडलं तेव्हा कळलं की इथे पुस्तकात योगिनी गुहे बद्दल लिहिलेलं आहे...
खरंतर हा रस्ता सूकतरा, सीता रपटन ,बागली असं करत करत पुढे सुरज कुंडला जातो. आम्हाला मात्र बागली पासून एक फाटा असल्याचं सांगितलं. आम्ही पुढे नारा पद्मि चौराहा ला न जाता बंगाली पासून चा फाटा पकडला. हा रस्ता खरोखर रमणीय आहे. दोन्ही बाजूला झाडं आहेत. रस्ता कच्चा आहे. मध्येच एक कॅनॉल लागतो. याच्या काठाकाठाने जाताना खूप प्रसन्न वाटत होतं. सुरज कुंड च्या ५-६ किलोमीटर आधीचा एक अनुभव सांगते.
वाटेत लहान लहान दोन-तीन गाव लागले. त्यातल्या शेवटच्या गावात एका घरी पाणी मागितलं होतं आम्ही. त्या माताराम ची गोष्ट. तीने बादली भरून आणली. “हात पैर धोलो बाबाजी. चाय बना देती हू” तीनं आम्हाला घरात बोलवलं. आम्हालाही चहा हवाच होता. या बाईने गुळाचा काळा चहा केला होता आणि तो अप्रतिम लागत होता. आमचा चहा पिऊन होईस्तोवर छान गप्पा गोष्टी झाल्यात. आता निघायचं असं म्हणताच त्या माताराम ने तिथंच थांबण्याचा आग्रह केला बोलता बोलता ढसाढसा रडू लागली.
“माझी परिस्थिती खूपच वाईट आहे मैया. तुम्हीच मला यातून सोडवू शकता”. आम्ही नक्की काय करू शकतो याचा आम्ही विचार करत होतो. फार तर फार थोडी आर्थिक मदत काय ती करता येईल, त्यापुढे आपण काय करणार? असा प्रश्न मला पडला होता. ही माताराम एका पडक्या घरात राहत होती. फक्तच समोरची खोली जरा बर्या अवस्थेत होती बाकी तुटक्या भिंतींवर प्लास्टिक अंथरुन तयार केलेलं होतं. मुख्य म्हणजे अश्या घरात देखील ती भाडं घेऊन राहत होती.
अतिशय कृषी देहाची ही माताराम, जेमतेम पस्तीस चाळीस किलो वजन असेल हीचं… डोळे खोल गेलेले होते. ही बाबाच्या खुर्ची च्या बाजूला बसून रडत होती. आम्हाला तिचं रडणं बघवत नव्हतं “बाबूजी, तुम मेरे बाबूजी की उमर के हो अपनी बेटी की मदत करो” अशी गळ बाबाला घालत होती… हृदयाचं आणि पाणी झालं होतं आमच्या. तिला विचारलं… काय मदत करू शकतो आम्ही तुझी? बाबांनी तिला काही रक्कम काढून दिली. ती रक्कम खरंतर तिला घ्यायची नव्हती पण तिच्या घरी गेल्या आठ दिवसात चहा शिवाय दुसरं काहीच शिजलं नव्हतं, नाईलाजास्तव तिने ती रक्कम स्वीकारली आणि म्हणाली, “मेरे बेटे को बुलाती हुं, आप उसको समझाओ… काम धाम करता नही, मेरे काम के पैसे जादा नही मिलते. ये बस गाव भर भटकता रहता है, काम करेगा तो उसके शादी बनाके मै परिक्रमा के लिए निकल जाऊंगी”…कोण्यातरी परिक्रमावासीचं माझा मुलगा कधीतरी ऐकेल या एका आशेवर ही बाई दिवस काढत होती. स्वतः उपाशीतापाशी राहून, गरज पडल्यास शेजारीपाजारी खाऊन मुलाची वाट बघत बसायची रोज. मुलगा रात्री यायचा आणि सकाळी निघून जायचा…. आणि ही माताराम दिवसभर परिक्रमावासी ना चहा करून द्यायची आणि माझ्या मुलाला समजवा अशी त्यांच्याकडे गळ घालायची.
शेवटी तिचं म्हणणं ऐकलं, बाबा तिच्या मुलाला समजवायला झाला. तो किती ऐकेल हे माहित नव्हतं आम्हाला, मात्र तिची विनंती आम्ही मान्य केली हे बघून तिच्या डोळ्यात जो विश्वास तयार झाला होता, जी आशा बळावली होती ते पाहून आम्हाला थोडं बरं ही वाटत होतं आणि थोडी भीती ही वाटत होती. बरं यासाठी की निदान आशेच्या भरवशावर ती काही कल्पनेतले आनंदाचे क्षण बघू शकत होती आणि भीती याची की आमचा केवळ प्रयत्न होता, तो सफल झाला नाही तर तिची आशा पार धुळीला लागणार होती… आणि खरं तर तो प्रयत्न असफल होण्याची शक्यता जास्त होती कारण कोण कुठेल आम्ही, अर्ध्या दिवसाचे पाहुणे… आमचं का ऐकेल तो मुलगा? हा एक प्रश्न होताच! तरीही निदान आम्ही तिची विनवणी ऐकली हे थोडं सं समाधान तरी तिला मिळेल ह्या सद्भावानेनी आम्ही तिच्या मुलाशी बोलून बघायचं ठरवलं.
क्रमश:८२
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️


Leave a Reply