आज २१ जुलै:६३ वर्षापूर्वी आजच्या दिनी सिरीमाओ बंदरनायके श्रीलंकेच्या ६ व्या पण जगातील पहिल्या महिला पंतप्रधान झाल्यात.! 👍🎊👍

• 

🪩 दिन विशेष:भाग – २. 🪩
आज २१ जुलै:६३ वर्षापूर्वी आजच्या दिनी सिरीमाओ बंदरनायके श्रीलंकेच्या ६ व्या पण जगातील पहिल्या महिला पंतप्रधान झाल्यात.!
👍🎊👍
सिरीमावो बंदरनायके ह्या जगातील पहिल्या महीला पंतप्रधान होत.त्या सिंहलि तमीळ भाषा जाणत होत्या.

खानदानी कॅडलीक कुटूंबात जन्मलेल्या सिरीमावो ह्यांच शिक्षण कॅथलिक ईंग्रजी शाळेत संपन्न झाले. परंतु ते बौद्ध राहीले.त्यांनी सिंहला व ईंग्रजी भाषेत भाषांतर केले.माध्यमिक शाळेतून पदवीधर झाल्यानंतर ,लग्न करण्यापूर्वी आणि कुटूंब वाढवण्यापूर्वी त्यांनी विविध सामाजिक कार्यक्रमामध्ये काम केले.राजकारणात सामील झालेल्या आणी नंतर पंतप्रधान बनलेल्या पती एस,डब्ल्यू,आर,डी बंडारनायकेची परिचारिका म्हणून विश्वास संपादन केला. त्यांचे सामाजिक कार्य श्रीलंकेतील ग्रामीण भागातील महीला आणी मूलींचे जीवन सूधारण्यात केंद्रीत केले.१९५९ च्या पतीच्या हत्येनंतर बंडारनायके यांनी राजकारणात प्रवेश केला.आणी श्रीलंका फ्रीडम पार्टीचे अध्यक्ष बनले.जूलै १९६० च्या निवडणूकीत तिने पक्षाला विजय मिळवून दिला.

बॅकर,शिक्षण,प्रसारमाध्यम,उद्योग,व्यापार यांच राष्ट्रीयकरण करून बंडारनायके यांनी सिलोनच्या पूर्वीच्या ब्रिटिश काॅलनीला समाजवादी प्रजासत्ताक म्हणून सूधारण्याचा प्रयत्न केला ईंग्रजी तून सिंहला पर्यंत प्रशासकीय भाषा बदलल्याने तिने मूळ तमिळ लोकांमध्ये असंतोष वाढीवला.१९४८ च्या नागरीकत्व कायद्या अंतर्गत राज्यविहीन झालेल्या तमीळ इस्टेट मधील लोकांमध्ये त्यांचा असंतोष वाढला. पंतप्रधान म्हणून बांद्रानाईकेच्या पहील्या दोन कार्यकाळात सिंहली राष्ट्र वादामुळे सिंहली तमीळ लोकसंख्या मध्ये अन्नधान्याच्या आयातीवर अवलंबून असणारी लोकसंख्या, उच्च बेरोजगारी आणी ध्रूवीकरणाच्या आधारावर ऊच्च महागाई आणी करांनी ग्रासले होते. ह्यात करण्याचा प्रयत्न निर्णायक काॅप डी इटॅट १९६२ मध्ये तसेच १९७१ मध्ये कट्टरपंथी तरूणांनी केलेल्या विद्रोहाने १९७२ मध्ये नवीन राज्यघटना तयार करण्यावर आणी श्रीलंकेच्या प्रजासत्ताक स्थापनेवर देखरेख केली.१९७५ मध्ये बंडारनायके यांनी श्रीलंकेच्या महिला व बालविकास मंत्रालयाचे नाव तयार केले.आणी श्रीलंकेच्या मंत्रिमंडळात काम करण्यासाठी पहिल्या महिलेची नेमणूक केली. राष्ट्रीय स्तरावर अपूर्व आर्थिक विकासामूळे बंडारनायके यांचा कार्यकाळ चिन्हांकीत झाला.परराष्ट्रातील ऐक वाटाघाटी कर्ता आणी गठबंधन नसलेल्या राष्ट्रांमध्ये पुढाकार म्हणून तीने मोठी भूमिका बजावली.

१९७७ च्या निवडणूकीत सत्तेपासून मुक्त झालेले, बंडारनायके यांना १९८० मध्ये त्यांच्या कार्यकाळात सत्तेच्या गैरव्यवहाराबद्दल नागरी हक्कातून काढून टाकले. आणी त्यांना सात वर्षे सरकार कडून प्रतीबंधीत केले गेले.तिच्या उत्तराधिकार्याने सुरवातीला देशांतर्गत अर्थव्यवस्था सूधारली,परंतु सामाजिक प्रश्नांकडे लक्ष वेधण्यात अयशस्वी ठरले आणी देशाला प्रदीर्घ ग्रूहयूध्दात नेले.१९८६ मध्ये जेव्हा त्या पक्षाच्या नेत्रूत्वात परतल्या तेव्हा बंडारनायके यांनी भारतीय पीसींग फोर्स ला ग्रूहयूध्दात हस्तक्षेप करण्यास परवानगी देण्यास विरोध केला.कारण त्यांचा असा विश्वास होता की श्रीलंकेच्या सार्वभौमत्वाचा भंग झाला आहे. १९८८ मध्ये राष्ट्रपती पदावर विजय मिळवण्यास अपयशी ठरल्यामूळे त्यांनी १९८९ ते १९९४ पर्यंत विधीमंडळात विरोधी पक्ष म्हणून काम पाहीले.जेव्हा त्या वर्षी मूलगी अध्यक्षीय निवडणूकीत जिंकली तेव्हा बंडारनायके यांना पंतप्रधान तिसर्या कार्यकाळात नियुक्त केले गेले होते.आणी मृत्यूच्या दोन महिने आगोदर २००० मध्ये त्यांची निवृत्त होईपर्यंत काम केले.

बंडारनायके १७ एप्रिल १९१६ रोजी सीरीमा राटवट्टे रत्नापुरी ईलावा वालावा येथे जन्म झाला.तिची आई रोजालींदा हिलदा महावालातेने कुमारीहामी एक प्रतीष्ठीत आयुर्वेदिक चिकित्सक होती. आणी तीचे वडील बार्नेस राजकारणी होते.तिचे आजोबा महावालाटेन आणी नंतर तिचे वडील बालागोंडा येथील मुळ महात्मा रेट महात्मा म्हणून काम केले.तिचे वडील रॅटलाचे सदस्य होते.
आणी कॅडी किंगडम मधील वंशपरंपरागत होते.तिच्या वडीलांच्या वडीलांमध्ये तिचे काका सर जयतीलका कुदह रटवट्टे ब्रिटिश नाईटहूड प्राप्त करणारे कॅडी येथील पहिले व्यक्ती होते.तसेच सिंहली राजाच्या सेवा करणारे दरबारी यांचा समावेश होता.यातील एक रटावटे,मटालेचा डिसवा हे १८१५ चे कड्यान अधिवेशनाचे स्वाक्षरी कर्ता होते.
स्तोत्र:गुगल/इंटरनेट
संकलन:प्रा.सी.डी.साळुंखे,धुळे.
—————————————————–