🌨️❄️हवामान अलर्ट❄️🌨️ “लानीनो निगर्मन “अल-नीनो” आगमन.!

• 

🌨️❄️हवामान अलर्ट❄️🌨️
“लानीनो निगर्मन
“अल-नीनो” आगमन.!
🌧️🌨️यंदा🌦️🌦️_
‘अल-नीनो’चा परिणाम, देशात यंदा मान्सून कमी होणार
नवी दिल्ली: सलग तीन वर्षे चांगला मान्सून (Mansoon) दिल्यानंतर ‘ला-नीना’ (la nino) निरोप घेत आहे. यामुळे भारतातील मान्सूनला आता अल निनोचा धोका आहे. त्यामुळे सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडेल. मे ते जुलैदरम्यान ‘अल-नीनो’ची स्थिती राहू शकते. याच काळात जूनमध्ये मॉन्सून दाखल होतो. जून ते ऑगस्ट दरम्यान अल निनो सक्रिय असू शकते. जून ते सप्टेंबर हा काळ पावसाळ्याचा असतो. अमेरिकेच्या हवामान विभाग नॅशनल ओशनिक अँड ॲटमॉस्फेरिक अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन (NOAA) ने दिलेल्या अहवालात हा इशारा दिला आहे. आता पुढील तीन महिने मध्य फेब्रुवारी ते मध्य एप्रिलदरम्यान एनसो-न्यूट्रल स्थिती राहण्याची शक्यता आहे.
अल निनोचा भारतातील मान्सूनच्या पावसावर थेट परिणाम होणार असल्याचे NOAAने म्हटले आहे. सलग दुसऱ्या महिन्यात अल निनोबाबत अमेरिकेच्या हवामान संस्थेने हा अंदाज वर्तवला आहे. यापूर्वी जानेवारीमध्येही एजन्सीने असाच अंदाज व्यक्त केला होता. मात्र, जानेवारीच्या अहवालात जुलैनंतर अल निनोची स्थिती निर्माण होईल, असे म्हटले होते.
५७ टक्के सक्रिय होण्याची शक्यता
तज्ज्ञांच्या मते: जुलै-ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये अल निनो ५७ टक्क्यांपर्यंत सक्रिय होण्याची शक्यता आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या मते पावसाळ्यात परिस्थिती कशी असेल, याचे चित्र एप्रिल-मेच्या आसपासच स्पष्ट होईल.
भारतीय तज्ज्ञ काय म्हणतात?
मान्सूनबाबत आताच काहीही बोलणे घाईचे असल्याचे भारतीय तज्ज्ञांनी सांगितले. एजन्सीने जानेवारीतील परिस्थिती लक्षात घेऊन आपला मॉडेल अंदाज दिला आहे,तर त्यानंतरच्या महिन्यांत बरेच काही बदलू शकते.

कोट्टायम येथील इन्स्टिट्यूट फॉर क्लायमेट चेंज स्टडीजचे संचालक डी शिवानंद पै म्हणाले, “जर एखादे मॉडेल सलग दोन महिने अल निनोचे संकेत देत असेल, तर त्याची गांभीर्याने दखल घेणे आवश्यक आहे.

अल निनो आणि भारतीय मान्सून यांच्यात उलटा संबंध आहे. जर अल निनोची परिस्थिती एका वर्षात उद्भवली तर त्या वर्षी मान्सूनचा पाऊस सामान्यपेक्षा कमी असेल, परंतु दोघांमध्ये एक-एक संबंध नाही. भारतातील मान्सूनच्या पावसावर हिंदी महासागरातील परिस्थिती, युरेशियन बर्फाचे आवरण आणि अंतर्गत हवामानातील फरक यासारख्या अनेक घटकांचा प्रभाव पडतो.”

अल निनो म्हणजे काय?
अल निनो हा जलवायू प्रणालीचा एक भाग आहे. हवामानावर त्याचा परिणाम होतो. अल निनोची परिस्थिती साधारणपणे दर तीन ते सहा वर्षांनी उद्भवते. पूर्व आणि मध्य विषुववृत्ताला प्रशांत महासागराच्या पृष्ठभागावर पाणी सामान्यापेक्षा गरम होते तेव्हा त्याला अल निनो म्हणतात. अल निनोच्या या परिस्थितीमुळे वाऱ्याची पद्धत बदलते आणि त्यामुळे जगाच्या अनेक भागांमध्ये हवामानावर परिणाम होतो.

यापुर्वी कधी होता अल निनो?
यापुर्वी २००४, २००९, २०१४ व २०१८ मध्ये अल निनोचा अंदाज होता. या सर्व वर्षांत देशात दुष्काळ पडला.तोच अंदाज २०२३ मध्ये आहे.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
EI Nino२०२३: राज्यावर ‘अल निनो’चं संकट? भारतीय मान्सून आणि अल निनोचा काय आहे संबंध?
भारताच्या उपजीविकेचा, सभ्यतेचा,संस्कृतीचा आणि वारशाचा पाया म्हणजे शेती. भारतातील कृषी क्षेत्र हा समाजाचा कणा आहे, भारताच्या १.५ अब्ज लोकसंख्येपैकी निम्म्याहून अधिक लोकसंख्येला कृषी क्षेत्र रोजगार देते आणि देशाच्या अर्थव्यवस्थेतील सुमारे १५% वाटा कृषि क्षेत्राचा आहे. भारताच्या वार्षिक पावसाच्या सुमारे ७०% पाऊस हा मान्सूनमुळे पडतो.भारताच्या मान्सूनवर सध्या अल निनो चे सावट आलेले दिसते.
अल निनो (El Nino) हा मध्य आणि पूर्व-मध्य विषुवृत्तीय प्रशांत महासागराच्या पृष्ठभागाच्या
तापमानात वारंवार होणार्‍या वाढीशी निगडित आहे. हे पश्चिम प्रशांत महासागरातील उच्च दाबाशी जोडलेले आहे.अल निनो प्रभावाचा भारतीय मान्सूनवर आणि परिणामी,भारतातील शेतीवर नकारात्मक प्रभाव पडतो. हिंद महासागर हा सभोवतालच्या महासागरांपेक्षा जास्त उष्ण असल्याने त्यावर कमी दाब असतो. परिणामी,आर्द्रतेने भरलेले वारे पश्चिम प्रशांत महासागरातून हिंदी महासागराकडे वाहतात. भारताच्या भूभागावरील दाब हिंद महासागरावरील दाबापेक्षा कमी असल्याने ओलावा असलेले वारे महासागरापासून दूर जमिनीकडे येतात. या ठराविक दाबाचे वितरण कोणत्याही कारणास्तव विस्कळीत झाल्यास पावसाळ्यात अडथळा येतो.
अल निनोमुळे पेरू देशाच्या (हा दक्षिण अमेरिकेतील एक देश आहे) किनाऱ्यावरील थंड पृष्ठभागाचे पाणी गरम होते.जेव्हा समुद्र उबदार असतो तेव्हा नियमित व्यापारी वारे नष्ट होतात किंवा त्यांची दिशा बदलतात. परिणामी,पश्चिम प्रशांत महासागरातून आर्द्रतेने भरलेले वारे पेरूच्या किनाऱ्याकडे वळवले जातात.यामुळे पेरूमध्ये अल निनो दरम्यान लक्षणीय पाऊस पडतो, ज्यामुळे भारतीय उपखंड त्याच्या ठराविक मान्सूनच्या पावसापासून वंचित राहतो. तापमान आणि दाबाचा फरक जितका जास्त असेल तितकी भारतात पावसाची तूट जास्त असते.
अल निनोमुळे हिवाळ्यात संपूर्ण भारतीय उपखंडात उबदार हवामान आणि कोरडे वातावरण आणि उन्हाळ्यात कमी पावसाळा निर्माण होतो.याउलट,ला निनामुळे भारतात सामान्यपेक्षा चांगला मान्सून येतो.
सन २००२ आणि २००९ च्या अल निनो वर्षांमध्ये, भारतात कमी पाऊस झाला होता.यावरून असा निष्कर्ष काढता येतो की भारताला पावसाळ्यात अल निनोमुळे दुष्काळाचा सामना करावा लागू शकतो.अल निनोमुळे भात,मकाकापुस, भुईमूग,गवार,एरंडी,तूर,मूग आणि बाजरी या पिकांचे नुकसान होऊ शकते.
अल निनोचा प्रभाव नेमका किती असेल याबाबत अद्यापही साशंकता आणि मतभिन्नता पाहायला मिळत आहे.असं असलं तरीही देशाची बहुतांश अर्थव्यवस्था कृषी क्षेत्रावर अवलंबून असल्यामुळं शेतकऱ्यांनी भविष्यातील स्थितीला अनुसरून तयार रहावं असं आवाहनही भारतीय हवामान विभागाकडून करण्यात येत आहे.
°°°संकलन:प्रा.सीडीसाळुंखे,धुळे.

〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️

•